Wat is een laser cutter en wat kun je er thuis mee?

Een laser cutter gebruikt een krachtige laserstraal om materiaal lokaal zo sterk te verhitten dat het smelt, verbrandt of verdampt. De machine wordt aangestuurd door een computer, vergelijkbaar met een traditionele printer, maar in plaats van inkt op papier aan te brengen, gebruikt hij hitte om materiaal weg te nemen. Via speciale besturingssoftware stuur je een digitaal ontwerp naar de machine.

De laserkop, waar de lichtstraal uitkomt, beweegt vervolgens over een X-as (links naar rechts) en een Y-as (voor naar achter) en volgt exact de lijnen van je geïmporteerde ontwerp. Doordat de straal zeer strak gefocust is, vaak met een breedte van slechts een fractie van een millimeter, kun je met grote precisie werken. Dit proces staat bekend als laser cutting en is ideaal voor het uitsnijden van complexe, gedetailleerde vormen die met de hand of een figuurzaag nauwelijks te realiseren zijn.

Vaak worden de termen lasercutter en lasergraveermachine door elkaar gebruikt. In de praktijk gaat het voor thuisgebruik meestal om exact dezelfde machine. Het verschil zit hem puur in de software-instellingen en het vermogen dat je aanspreekt. Bij snijden (cutting) stel je de laser in op een hoog vermogen en laat je de laserkop op een relatief lage snelheid over het materiaal bewegen. Het doel is hierbij om volledig door het materiaal heen te branden.

Bij graveren gebruik je daarentegen juist een lager vermogen en een veel hogere snelheid. Hierbij haal je alleen het toplaagje van het materiaal weg of verander je de kleur van het oppervlak door de lichte hitte, zonder erdoorheen te snijden. Machines met een hoger optisch vermogen, zoals een 40W diode laser, zijn vanzelfsprekend beter en sneller in snijden dan de lichtere instapmodellen van 5W of 10W.

Voor thuisgebruik kom je voornamelijk twee soorten tegen: de diode laser en de CO2 laser. Diode lasers maken gebruik van led-achtige technologie. Ze zijn relatief compact, betaalbaarder en de lasermodule heeft een aanzienlijk lange levensduur. Ze zijn uitstekend geschikt voor het snijden van materialen als hout, leer en ondoorzichtig donker acryl. Een krachtige machine in deze categorie, zoals bijvoorbeeld de xTool S1 40W of de Snapmaker Ray 40W, snijdt probleemloos dikkere platen hout door. Het nadeel van de diode techniek is dat de lichtgolflengte dwars door transparante materialen heen gaat. Je kunt er dus geen helder of blauw acryl mee snijden.

Voor transparante materialen heb je een CO2 laser nodig. Machines zoals de OMTech Polar 50W of de Gweike Cloud Pro 50W maken gebruik van een glazen buis gevuld met een gasmengsel. Ze zijn een flink stuk groter, duurder en vragen meer structureel onderhoud, maar ze snijden moeiteloos door transparant acryl en werken over het algemeen een stuk sneller dan diode lasers.

De mogelijkheden voor thuiswerkers, hobbyisten en kleine ondernemers zijn enorm breed. Veel mensen gebruiken een lasercutter voor het maken van houten interieurdecoraties, zoals gepersonaliseerde wandborden, onderzetters of op maat gemaakte puzzels. Leerbewerkers zetten de machine in om exacte patronen voor portemonnees of tassen uit te snijden, waarbij de laser direct de gaatjes voor het naaiwerk meeneemt.

Ook het maken van sieraden, sleutelhangers of bewegwijzering uit gekleurd acryl is een zeer populaire toepassing. Omdat je volledig digitaal werkt, kun je een eenmaal getekend of gedownload ontwerp eindeloos en tot op de millimeter nauwkeurig reproduceren. Dit maakt het niet alleen leuk voor eigen gebruik, maar ook interessant voor wie overweegt om zelfgemaakte producten op bestelling te gaan verkopen.

Hoewel je een breed scala aan materialen veilig kunt bewerken, zijn er ook specifieke stoffen die absoluut niet in een lasercutter thuishoren. Veiligheid staat hierbij voorop. Het snijden van PVC of vinyl is bijvoorbeeld ronduit gevaarlijk. Bij de verhitting van deze materialen komen chloorgassen vrij. Deze gassen zijn sterk irriterend en giftig voor je luchtwegen, en daarnaast zo corrosief dat ze de metalen onderdelen van je dure machine binnen de kortste keren laten roesten.

Ook veel soorten nep-leer (die vaak op basis van PVC worden gemaakt) en ABS-plastic kun je beter vermijden vanwege de giftige dampen en het risico op smelten in plaats van een strakke snede. Controleer daarom altijd de exacte chemische samenstelling van een materiaal voordat je het onder de laser legt. Zorg er bovendien altijd voor dat je in een goed geventileerde ruimte werkt of gebruik een betrouwbare afzuiging om rook en schadelijke geurtjes veilig naar buiten af te voeren.

Wanneer je overweegt om een lasersnijder kopen voor thuis, beoordeel dan eerst de ruimte die je beschikbaar hebt. Een lasercutter produceert onvermijdelijk rook en geur, dus je hebt een praktische manier nodig om dit af te voeren, bijvoorbeeld via een slang uit het raam of een speciaal afzuigsysteem met filters. Kijk daarnaast naar het fysieke werkgebied van de machine. Een standaard diode laser heeft vaak een bereik van om en nabij de 400 bij 400 millimeter. Dit is doorgaans ruim voldoende voor de meest gangbare thuisprojecten.

Bepaal vervolgens je budget in verhouding tot het benodigde vermogen. Wil je voornamelijk dun hout van 3 millimeter uitsnijden, dan is een 10W tot 20W machine een uitstekend en betaalbaar startpunt. Ga je voor dikker hout of wil je in de toekomst sneller kunnen produceren, richt je dan op de 40W klasse. Vergeet tot slot niet dat je voor het snijden eigenlijk altijd een zogenaamde 'air assist' nodig hebt. Dit is een luchtpompje dat tijdens het werk een constante luchtstroom op het snijvlak blaast. Het voorkomt lelijke brandplekken rondom de snede en zorgt voor een veel diepere en strakkere afwerking.